Boek

Lijmen ; Het been

Lijmen ; Het been
Boek

Lijmen ; Het been

In de reeks: Grote lijsters ; #5
Nederlands
1996
Volwassenen
Satirische roman over een handige oplichter, die zakenlieden lijmt om reclame te maken in een niet bestaand "Wereldtijdschrift", maar naderhand wroeging voelt.
1.
Lijmen
Willem Elsschot
2.
Het been
Willem Elsschot
Onderwerp Bedrijfsleven
Genre Satiren
Titel Lijmen ; Het been
Taal Nederlands
Uitgever Groningen: Wolters-Noordhoff, 1996
207 p.

Leeswolf

De kaft van deze 'Salamander klassiek'-uitgave van Elsschots belangrijke tweeluik Lijmen; Het been verwijst rechtstreeks naar de verfilming door Robbe de Hert. Het is interessant het boek te herlezen nadat men de film gezien heeft, omdat dat -- volgens mij -- het herkennen van de kwaliteiten van de film in de hand werkt. Het toont ook aan dat het weinig zin heeft boek en film te vergelijken, gezien het verschil in medium.

Lijmen zelf dateert al van voor 1924; Het been, dat er rechtstreeks op aansluit, is veertien jaar jonger. Beide boeken worden al sinds jaar en dag samen uitgegeven. Dat de combinatie een klassieker is, staat buiten kijf. Op een vrij cynische manier vertelt Elsschot hoe Boorman met zijn handlanger Laarmans probeert om argeloze zelfstandigen een (veel te) hoge oplage aan te smeren van een brochure, het Wereldtijdschrift, waarin een lovend artikel over hen opgenomen is. De firma Lauwereyssen gaat aan het zaakje ten onder, maar een lichamelijke handicap van de zaakvoerster brengt een gevoel van wroeging bij Boorman te weeg. Wanneer in het tweede deel blijkt dat de dame in kwestie haar been heeft moeten laten afzetten, probeert Boorman haar het geld terug te bezorgen, maar ditmaal is zij het die het been stijf houdt. Is het tweede deel geheel verzonnen, Lijmen zelf is een zeer autobiografisch getinte roman van Willem Elsschot, die beroepsmatig als Alfons de Ridder in de reclame werkte. De roman vertelt ons veel over reclamepraktijken uit de eerste twee decennia van de 20e eeuw, en uiteraard ook over Alfons de Ridder zelf, die zijn dubbelzinnige houding tegenover deze reclamepraktijken perfect weet te verdelen over de figuren Laarmans en Boorman.

Deze editie werd voorzien van twee tijdsdocumenten: de inleiding van Menno ter Braak bij de eerste druk van Het been, en de recensie van Simon Vestdijk van diezelfde roman in de NRC. Eerlijk gezegd had ik die liever vervangen gezien door een nawoord door een hedendaags specialist, zoals dat van Vic van de Reijt in de 'Salamander'-editie van Een ontgoocheling ; Het dwaallicht. [Johan Vanhecke]

NBD Biblion

Redactie
Bundeling van Elsschots meesterwerk 'Lijmen' en het vervolg 'Het been'. Op onnavolgbare wijze beschrijft Elsschot hierin de lotgevallen van de gewezen kantoorklerk Frans Laarmans, eerst als redacteur en later als directeur van het "Algemeen Wereldtijdschrift". Deze roman behoort tot het beste uit de Nederlandse literatuur. Met de inleiding van Menno ter Braak bij de eerste druk van "Het been" en een recensie van Vestdijk. Heruitgave in een reeks goedkope maar zeer verzorgde gebonden uitgaven op pocketformaat van binnen- en buitenlandse literaire klassieken. Kleine druk, krappe marge. Op de omslag een tekening van hoofdfiguren uit de recente Nederlandse verfilming.